Python را ساده بیاموزیم۳

قواعد دستوری زبان Python

یکی از نقاط تمرکز زبان پایتون خوانایی کد و درک ساده آن است. از این رو قواعد دستوری یا همان Syntax این زبان نیز بسیار ساده طراحی شده و به سادگی قابل یادگیری است. در این مقاله قصد داریم قواعد دستوری زبان پایتون را در قالب چند مثال و توضیح روی هر یک از آن‌ها بررسی کنیم.

نخستین برنامه با پایتون : خروجی برنامه

در پایتون نمایش خروجی به کاربر به کمک تابع print انجام می‌شود. توابع عباراتی هستند که با درج نامشان و دادن مقادیری به آن‌ها (که پارامتر نامیده می‌شوند) درون پرانتز عملیات خاصی انجام می‌دهند. تابع print به عنوان پارامتر٬ عبارتی برای نمایش دریافت می‌کند. درون محیط کدنویسی خود، دستور زیر را وارد کرده و برنامه را اجرا کنید:

print(“Hello World”)

نتیجه مانند تصویر زیر به نمایش در خواهد آمد:

تبریک می‌گویم! شما نخستین برنامه‌تان را با زبان پایتون نوشتید! اما هنوز برای آن‌که وارد جزئیات دستور ساده فوق شویم زود است. پیش از آن لازم است به بررسی بیشتر قواعد دستوری پایتون و یادگیری چند مفهوم دیگر بپردازیم.

Identifier یا نام

یک Identifier در زبان پایتون٬ نامی است که برای خطاب‌کردن یک متغیر٬ تابع٬ کلاس٬ ماژول و یا شیء به کار می‌رود. Identifier‌ها می‌توانند حاوی حروف انگلیسی٬ کاراکتر آندر اسکور (_) و ارقام باشند. به خاطر داشته باشید نام یک متغیر نمی‌تواند با رقم شروع شود.
پایتون اجازه استفاده از کاراکتر‌هایی همچون @ و $ در Identifier‌ها را نمی‌دهد. پایتون به بزرگی و کوچکی حروف حساس است. به همین دلیل دو نام manpower و Manpower دو نام کاملا متفاوت و مجزا از هم هستند. به طور معمول تنها نام کلاس‌ها را با حروف بزرگ آغاز می‌کنند و سایر نام‌ها همگی با حروف کوچک آغاز می‌شوند. (درباره کلاس‌ها در آینده نزدیک توضیح خواهیم داد)

نام‌های رزرو‌شده

معدود اسامی هستند که توسط خود پایتون استفاده می‌شوند و شما نمی‌توانید از آن‌ها برای نام‌گذاری استفاده کنید. این اسامی عبارتند از:

and          exec       not
assert     finally     or
break      for           pass
class      from        print
global     raise       continue
def          if             return
del          import    try
elif          in            while
else        is            with
except   lambda   yield

خطوط و و تو‌رفتگی

بر خلاف زبان‌هایی همچون C و C++ پایتون برای مشخص‌کردن یک قطعه از کد از براکت‌ها ({} و []) استفاده نمی‌کند. در پایتون به جای آن از فرورفتگی متن استفاده می‌شود. فرورفتگی متن به معنای درج فاصله در ابتدای خط است. میزان این فاصله می‌تواند هر مقداری داشته باشد (اگرچه معمولا ۴ کاراکتر Space و یا یک کاراکتر Tab استفاده می‌شود). تنها مسئله حائز اهمیت آن است که تمام دستورات آن قطعه از کد به یک میزان فرورفتگی داشته باشند. خطوط پیوسته‌ای که به یک میزان فرورفتگی داشته باشند تشکیل یک قطعه کد یا Block یا Suite را می‌دهند.
کد زیر یک تکه کد پایتون حاوی قطعات متعددی است. در این مرحله تلاش کنید که قطعات کد را تشخیص دهید (از منطق آن چشم‌پوشی کنید):

#!/usr/bin/python

import sys

try:
# open file stream
file = open(file_name, “w”)
except IOError:
print “There was an error writing to”, file_name
sys.exit()
print “Enter ‘”, file_finish,
print “‘ When finished”
while file_text != file_finish:
file_text = raw_input(“Enter text: “)
if file_text == file_finish:
# close the file
file.close
break
file.write(file_text)
file.write(“\n”)
file.close()
file_name = raw_input(“Enter filename: “)
if len(file_name) == 0:
print “Next time please enter something”
sys.exit()
try:
file = open(file_name, “r”)
except IOError:
print “There was an error reading file”
sys.exit()
file_text = file.read()
file.close()
print file_text

عبارات چند‌خطی

به هر خط دستور در پایتون یک عبارت یا Statement گفته می‌شود. در برخی موارد یک عبارت طولانی‌تر از آن می‌شود که در یک خط جای گیرد. در چنین مواقعی به کمک کاراکتر \ (Back Slash) می‌توان عبارت را در چند خط نوشت. به طور مثال:

total = item_one + \
.           item_two + \
.           item_three

با این وجود٬ عباراتی که درون []٬ {} و یا () قرار می‌گیرند می‌توانند بدون درج بک‌اسلش در انتهای خط در چند خط نوشته شوند:

days = [‘Monday’, ‘Tuesday’, ‘Wednesday’,
          ‘Thursday’, ‘Friday’]

علامت نقل‌قول و رشته‌ها

برای مشخص‌کردن یک رشته در پایتون می‌توان از علامت نقل قول تکی (‘)٬ دوتایی (“) و حتی سه‌تایی (”’ و یا “””) استفاده کرد. البته علامت ابتدا و انتهای رشته باید یکسان باشد. از نقل قول سه‌تایی برای درج عینی رشته (مانند زمانی که بخواهید رشته‌ای را طی چند خط وارد کنید) استفاده می‌شود:

word = ‘word’
sentence = “This is a sentence.”
paragraph = “””This is a paragraph. It is
made up of multiple lines and sentences.”””

توضیحات یا Comment‌ها

درج توضیحات کوتاهی در کد از عاداتی است که به نگه‌داری کد و ترمیم آن در آینده٬ کمک شایانی می‌کند. به منظور درج یک کامنت در کدتان کافیست از کاراکتر # استفاده کنید. تمام کلماتی که پس از این کاراکتر تا انتهای خط درج شوند٬ یک کامنت محسوب می‌شوند و توسط Interpreter به کلی نادیده گرفته خواهند شد. به طور مثال تکه کد زیر:

# First comment
print (“Hello, Python!”) # second comment

خروجی زیر را می‌دهد:

Hello, Python!

اگر بخواهید چندین خط کامنت بنویسید هر خط می‌بایست به طور مجزا با علامت # آغاز شود.

خط خالی

خطی که حاوی هیچ دستوری نباشد و یا تنها حاوی یک کامنت باشد به کلی نادیده گرفته می‌شود. در اجرای تعاملی (Interactive) پایتون برای خاتمه دادن به یک عبارت چندخطی می‌بایست یک خط خالی درج کنید.

درج چندین دستور در یک خط

در مواردی که لازم است چندین عبارت (Statement) در یک خط دستور وارد شوند می‌توانید مابین آن‌ها از سمی‌کالن (;) استفاده کنید:

import sys; x = ‘foo’; sys.stdout.write(x + ‘\n’)

دریافت اطلاعات از کاربر

به منظور دریافت اطلاعات از کاربر از تابع input استفاده می‌شود. این تابع یک خط از stdin خوانده و آن بر می‌گرداند. مثال ساده زیر شیوه کار این تابع را نشان می‌دهد:

x = input()
print(x)

همانطور که از کد نیز می‌توان دریافت٬ برنامه فوق مقداری از کاربر دریافت کرده و سپس آن را نمایش می‌دهد. اگر کد زیر را در محیط کدنویسی خود وارد کرده و اجرا کنید٬ درون کنسول (بخش پایین صفحه که خروجی برنامه نمایش می‌یافت) برنامه منتظر می‌ماند تا شما عبارتی وارد کرده و سپس با زدن Enter آن را تایید کنید. عبارت وارد شده توسط input درون متغیر x ذخیره می‌شود و سپس محتوای این متغیر توسط print نمایش داده می‌شود:

اشتراك گذاری نوشته

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *